Máy tính lượng tử IBM sắp tạo doanh thu thực tế từ 2028

Giám đốc điều hành Tập đoàn IBM, ông Arvind Krishna, vừa đưa ra tuyên bố quan trọng: máy tính lượng tử không còn là giấc mơ xa vời mà đang tiến gần đến cột mốc thương mại hóa thực sự. Dự kiến, từ năm 2028 hoặc 2029, lĩnh vực này sẽ bắt đầu đóng góp rõ rệt vào doanh thu và lợi nhuận của IBM — dấu hiệu cho thấy công nghệ đã sẵn sàng rời khỏi phòng thí nghiệm để bước vào thị trường đại chúng.

Máy tính lượng tử: Từ nghiên cứu đến nguồn doanh thu thực tế

Phát biểu trên chương trình Mad Money của CNBC, ông Krishna nhấn mạnh rằng đây không còn là dự án dài hạn mang tính học thuật. Thay vào đó, máy tính lượng tử đang trở thành một mảng kinh doanh khả thi với tiềm năng đo lường được bằng con số tài chính cụ thể.

Ông kỳ vọng đến cuối thập niên 2030, giá trị kinh tế mà công nghệ này tạo ra có thể lên tới một nghìn tỷ USD. Con số khổng lồ ấy không chỉ phản ánh niềm tin của IBM, mà còn cho thấy sức hút đầu tư toàn cầu vào lĩnh vực đang thay đổi cách nhân loại xử lý thông tin.

Tại sao máy tính lượng tử lại đặc biệt?

Khác với máy tính cổ điển, máy tính lượng tử vận hành dựa trên các nguyên lý cơ học lượng tử như chồng chập và vướng víu. Nhờ đó, nó có thể giải quyết những bài toán cực kỳ phức tạp trong vài giây — khối lượng công việc mà siêu máy tính mạnh nhất hiện nay phải mất hàng nghìn năm mới hoàn thành.

“Nó làm mọi thứ tốt hơn, nhanh hơn và rẻ hơn — theo cách mà máy tính cổ điển không thể đạt được ở thời điểm này,” ông Krishna khẳng định. Chính sự vượt trội này mở đường cho ứng dụng thực tiễn trong nhiều ngành then chốt.

Cuộc đua thương mại hóa giữa các gã khổng lồ công nghệ

IBM không đơn độc trong cuộc đua này. Các tên tuổi lớn như Alphabet, IonQ và Rigetti Computing cũng đang đẩy mạnh phát triển cả phần cứng lẫn phần mềm lượng tử. Mục tiêu chung: xây dựng hệ thống đủ mạnh để giải quyết các vấn đề “bất khả thi” với máy tính truyền thống.

Để hiện thực hóa tham vọng, IBM đã công bố kế hoạch xây dựng xưởng đúc chip lượng tử độc lập vào tháng 5/2026. Dự án trị giá 2 tỷ USD, trong đó Bộ Thương mại Mỹ cam kết đầu tư 1 tỷ USD thông qua chương trình CHIPS, và IBM đối ứng thêm 1 tỷ USD.

Số vốn này sẽ dùng để mở rộng năng lực sản xuất, đồng thời thiết lập mạng lưới hợp tác chiến lược với các viện nghiên cứu và đại học hàng đầu thế giới. Đây không chỉ là đầu tư kinh doanh, mà còn mang ý nghĩa an ninh quốc gia — đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt.

Yếu tố then chốt: Máy tính lượng tử chịu lỗi

Các nhà phát triển đang tập trung vào mục tiêu cuối cùng: chế tạo máy tính lượng tử chịu lỗi (fault-tolerant). Chỉ khi đạt được độ ổn định và độ chính xác cao, công nghệ mới có thể được triển khai rộng rãi trong môi trường thương mại mà không cần giám sát liên tục hay điều kiện vận hành cực kỳ khắt khe.

Máy tính lượng tử khác gì trí tuệ nhân tạo?

Nhiều người nhầm lẫn AI và máy tính lượng tử là hai mặt của cùng một xu hướng. Thực tế, chúng giải quyết hai lớp vấn đề hoàn toàn khác nhau.

AI tập trung vào xử lý dữ liệu lớn, nhận dạng mẫu và huấn luyện mô hình ngôn ngữ. Trong khi đó, máy tính lượng tử nhắm đến các bài toán toán học và vật lý nền tảng — như mô phỏng phân tử, tối ưu hóa logistics quy mô lớn, hoặc thiết kế vật liệu mới ở cấp độ nguyên tử.

Ứng dụng thực tế đã bắt đầu

IBM đã sử dụng hệ thống lượng tử để khám phá các đặc tính vật liệu mà máy tính cổ điển không thể mô phỏng chính xác. Những hiểu biết này có thể dẫn đến pin bền hơn, vật liệu nhẹ và chắc chắn hơn, thậm chí hỗ trợ nghiên cứu năng lượng nhiệt hạch — nguồn năng lượng sạch tiềm năng của tương lai.

Trong y học, khả năng mô phỏng phân tử chính xác giúp rút ngắn quá trình phát triển thuốc — từ hàng thập kỷ xuống còn vài năm, tiết kiệm hàng tỷ USD chi phí và mang lại hy vọng cho hàng triệu bệnh nhân.

Tác động với Việt Nam: Cơ hội và thách thức song hành

Với độc giả và doanh nghiệp Việt Nam, sự trưởng thành của máy tính lượng tử mở ra nhiều cánh cửa chiến lược:

• Ngành logistics & chuỗi cung ứng: Tối ưu hóa tuyến đường, kho bãi và quản lý tồn kho ở quy mô toàn cầu.
• Khoa học vật liệu & dược phẩm: Các viện nghiên cứu trong nước có thể tiếp cận công cụ mô phỏng tiên tiến để nâng tầm nghiên cứu.
• An ninh mạng: Cần chuẩn bị sớm cho mật mã hậu lượng tử — đặc biệt với ngân hàng, chính phủ và hạ tầng trọng yếu.
• Thị trường lao động: Nhu cầu nhân lực am hiểu lượng tử sẽ tăng mạnh — sinh viên CNTT nên chủ động cập nhật kiến thức nền tảng.

Mối liên hệ với tiền mã hóa và blockchain

Sự phát triển của máy tính lượng tử cũng khiến ngành tiền mã hóa phải dè chừng. Một số lo ngại rằng máy tính đủ mạnh có thể bẻ gãy thuật toán mã hóa bảo vệ ví Bitcoin và các blockchain khác.

Tuy nhiên, đa số chuyên gia đồng ý: mối đe dọa này còn rất xa. Các nhà phát triển blockchain đã bắt đầu tích hợp mật mã kháng lượng tử (post-quantum cryptography) để đảm bảo an toàn trước khi công nghệ lượng tử đạt đến ngưỡng nguy hiểm.

Đáng chú ý, một số công ty khai thác Bitcoin như MARA Holdings, Riot Platforms và CleanSpark đang tìm cách tận dụng hạ tầng điện và trung tâm dữ liệu hiện có để tham gia vào lĩnh vực điện toán hiệu suất cao — dù không phải là lượng tử. Bởi lẽ, hệ thống lượng tử đòi hỏi môi trường vận hành hoàn toàn khác: nhiệt độ cực thấp, cách ly từ trường, và phần cứng chuyên dụng — không thể “lắp ráp” vào data center AI hiện tại.

Bảng dữ kiện và mốc thời gian quan trọng

Bảng trên tóm tắt các thông số tài chính và kỹ thuật cốt lõi được đề cập trong báo cáo. Những con số này cho thấy quy mô đầu tư và kỳ vọng tăng trưởng của ngành công nghiệp mới nổi này.

Câu hỏi thường gặp về đột phá thương mại

• Máy tính lượng tử khác gì so với AI? AI tập trung vào xử lý dữ liệu lớn và huấn luyện mô hình, trong khi máy tính lượng tử giải quyết các bài toán toán học phức tạp như mô phỏng phân tử trong vài giây.
• Ngành tiền mã hóa có bị đe dọa không? Các chuyên gia cho rằng mối đe dọa bẻ khóa mã hóa còn rất xa. Các mạng lưới blockchain có đủ thời gian để nâng cấp lên mật mã kháng lượng tử.
• Các thợ đào Bitcoin có thể chuyển sang khai thác lượng tử không? Không thể dễ dàng tích hợp. Hệ thống lượng tử yêu cầu phần cứng và môi trường vận hành hoàn toàn khác biệt so với trung tâm dữ liệu AI hay khai thác tiền ảo hiện tại.

Nguồn: CoinDesk.