Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành CME Group, Terry Duffy, vừa lên tiếng cảnh báo về một rủi ro thuế hợp đồng tương lai vĩnh cửu đang bị bỏ ngỏ tại thị trường Mỹ. Tranh cãi pháp lý xoay quanh việc phân loại các sản phẩm này là hợp đồng hoán đổi (swaps) hay hợp đồng tương lai (futures) có thể dẫn đến những khoản truy thu thuế ngoài dự kiến. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến các tổ chức Mỹ mà còn tạo ra tâm lý bất ổn cho cộng đồng giao dịch toàn cầu, bao gồm cả nhà đầu tư Việt Nam.
Bản chất tranh cãi pháp lý quanh hợp đồng tương lai vĩnh cửu
Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) đã chính thức phê duyệt các hợp đồng tương lai vĩnh cửu tại thị trường nước này. Tuy nhiên, Tập đoàn CME Group hiện theo đuổi một thách thức pháp lý chống lại quyết định của cơ quan quản lý. Cả hai bên đang chờ đợi phán quyết từ tòa án liên bang.
Ông Terry Duffy lập luận rằng các hợp đồng này nên được xếp vào nhóm hoán đổi. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở cơ chế thanh toán tài trợ định kỳ giữa các vị thế mua và bán. Khác với hợp đồng truyền thống, sản phẩm vĩnh cửu không có ngày đáo hạn cụ thể.
Cơ chế thanh toán tài trợ và định nghĩa hoán đổi
Thay vì đáo hạn, các nhà giao dịch trao đổi các khoản thanh toán tài trợ để giữ giá phái sinh bám sát tài sản cơ sở. Theo lãnh đạo CME Group, việc hai bên trao đổi các khoản thanh toán lặp đi lặp lại hoàn toàn thỏa mãn định nghĩa pháp lý của một hợp đồng hoán đổi theo luật Mỹ.
Ông Duffy nhấn mạnh: "Khi hai bên trao đổi các khoản thanh toán cho nhau, đó được coi là một hợp đồng hoán đổi". Ông đang ám chỉ trực tiếp đến cơ chế tỷ lệ tài trợ được sử dụng rộng rãi trong các sản phẩm vĩnh cửu hiện nay.
Rủi ro thuế hợp đồng tương lai vĩnh cửu theo Bộ luật Thuế Mỹ
Sự phân loại sai lệch mang đến những hệ quả tài chính nghiêm trọng. Nếu được công nhận là hợp đồng tương lai, nhiều nhà giao dịch tổ chức sẽ được hưởng chế độ thuế hỗn hợp theo Mục 1256 của bộ luật thuế Mỹ.
Theo quy định tại Mục 1256, các khoản lãi và lỗ thường được tính theo tỷ lệ 60% là lãi vốn dài hạn và 40% là lãi vốn ngắn hạn. Đây là một mức ưu đãi đáng kể giúp tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính cho các quỹ đầu tư.
Ngược lại, nếu bị xếp vào nhóm hoán đổi, các giao dịch này sẽ chịu mức thuế thu nhập thông thường. Do đây là những sản phẩm đổi mới, Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) vẫn chưa ban hành hướng dẫn cụ thể về cách đánh thuế.
Ông Duffy cảnh báo nếu tòa án kết luận đây là hoán đổi, những người đã kê khai theo Mục 1256 sẽ đối mặt với rủi ro truy thu. IRS có thể yêu cầu giải trình và nộp thêm các khoản thuế còn thiếu do kê khai không đúng biểu mẫu.
Góc nhìn chuyên gia về định nghĩa tài sản và nguyên tắc bản chất
Các chuyên gia pháp lý độc lập nhận định vấn đề phức tạp hơn nhiều so với tuyên bố của các bên. Luật sư thuế Rustin Diehl thuộc Allegis Law cho rằng về mặt văn bản, cấu trúc của chúng rất giống hợp đồng hoán đổi.
Tuy nhiên, về mặt kinh tế, chúng lại vận hành giống hợp đồng tương lai. Ông Rustin Diehl, hiện là Nghiên cứu viên Danh dự tại Viện Luật Kinh tế Quốc tế thuộc Đại học Georgetown, gọi đây là câu hỏi về "bản chất hơn hình thức".
Luật sư Jason Gottlieb, đối tác tại Morrison Cohen, bổ sung rằng định nghĩa pháp lý của hợp đồng hoán đổi cực kỳ rộng. Ngôn ngữ luật bao quát đến mức có thể áp dụng cho hầu hết mọi thứ, tạo ra khoảng trống diễn giải lớn cho các sản phẩm tài chính mới.
Tác động của phán quyết Loper Bright đến cơ quan quản lý
Mọi chuyện cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cách tòa án diễn giải luật. Phán quyết Loper Bright năm 2024 của Tòa án Tối cao Mỹ đã loại bỏ học thuyết Chevron vốn tồn tại từ lâu.
Theo đó, các tòa án liên bang giờ đây ít tuân thủ hơn đối với cách diễn giải các đạo luật mơ hồ của các cơ quan quản lý. Điều này có nghĩa là các thẩm phán sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc quyết định cách áp dụng luật phái sinh hiện hành.
Luật sư Jason Gottlieb dự báo sẽ có rất nhiều vụ kiện tụng kéo dài. Tòa án Tối cao đã ra tín hiệu rằng nếu đạo luật có sự mơ hồ, thẩm phán có thể bỏ qua ý kiến của CFTC và tự mình đọc hiểu đạo luật.
Tiến trình tố tụng và vai trò của Đạo luật Thủ tục Hành chính
Thay vì ngay lập tức phân loại tài sản, thẩm phán liên bang có thể xem xét quy trình phê duyệt của cơ quan quản lý. Luật sư Rustin Diehl cho rằng tòa sẽ tập trung vào Đạo luật Thủ tục Hành chính.
Thẩm phán sẽ đặt câu hỏi liệu CFTC có thực sự đưa ra phán đoán độc lập hay không. Cơ quan này cần chứng minh họ đã xem xét thấu đáo các bình luận công chúng và giải thích đầy đủ lý do trước khi phê duyệt.
Ngay cả khi vụ kiện làm rõ được bản chất tài sản, việc áp thuế vẫn cần hướng dẫn riêng từ IRS. Cơ quan thuế không bắt buộc phải chấp nhận cách phân loại công cụ tài chính của CFTC.
Lịch sử cho thấy IRS thường đồng thuận với định nghĩa hàng hóa của CFTC. Tuy nhiên, đã có nhiều trường hợp cơ quan thuế bác bỏ vị thế kê khai của người nộp thuế dựa trên quy tắc của CFTC.
Tác động đối với nhà đầu tư và tổ chức tại Việt Nam
Dù tranh cãi diễn ra tại Mỹ, hệ lụy của nó lan tỏa đến toàn bộ thị trường tiền mã hóa toàn cầu. Các tổ chức lớn và công ty đại chúng sử dụng phái sinh để phòng vệ rủi ro sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Ông Terry Duffy đặt vấn đề về rủi ro danh tiếng khi một công ty lớn đột ngột bị đưa tin vì không nộp thuế đúng cách. Đối với nhà đầu tư và các quỹ công nghệ tại Việt Nam, sự bất ổn pháp lý này làm gia tăng chi phí tuân thủ.
Các doanh nghiệp Việt Nam có đối tác Mỹ hoặc giao dịch trên sàn quốc tế cần theo dõi sát sao. Việc thiếu hướng dẫn rõ ràng từ IRS khiến chiến lược phòng vệ rủi ro bằng sản phẩm vĩnh cửu trở nên kém chắc chắn.
Bảng so sánh đặc điểm phân loại theo các bên
| Tiêu chí | Hợp đồng Tương lai | Hợp đồng Hoán đổi |
|---|---|---|
| Định nghĩa CFTC | Được phê duyệt chính thức | Không áp dụng |
| Quan điểm CME | Không chính xác | Đúng theo cơ chế thanh toán |
| Chế độ thuế Mỹ | Mục 1256 (60% dài hạn, 40% ngắn hạn) | Thuế thu nhập thông thường |
| Đặc điểm đáo hạn | Có ngày đáo hạn | Không đáo hạn, có tài trợ định kỳ |
Các mốc dữ kiện quan trọng
- Ngày 30/07/2026: CEO CME Group Terry Duffy công khai cảnh báo rủi ro thuế trên CoinDesk.
- Năm 2024: Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra phán quyết Loper Bright, loại bỏ học thuyết Chevron.
- Hiện tại: CME Group và CFTC đang chờ phán quyết của tòa án liên bang về phân loại tài sản.
- Tương lai: IRS có thể ban hành hướng dẫn thuế riêng biệt, không phụ thuộc vào CFTC.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao hợp đồng tương lai vĩnh cửu lại bị coi là hợp đồng hoán đổi?
Theo CEO CME Group, việc các bên trao đổi khoản thanh toán tài trợ định kỳ để giữ giá khớp với tài sản cơ sở thỏa mãn định nghĩa pháp lý của hợp đồng hoán đổi tại Mỹ.
Rủi ro lớn nhất đối với nhà giao dịch là gì?
Nếu bị phân loại là hoán đổi, nhà giao dịch mất ưu đãi thuế Mục 1256 và phải chịu thuế thu nhập thông thường, đồng thời có nguy cơ bị IRS truy thu các khoản đã kê khai sai.
Phán quyết Loper Bright ảnh hưởng thế nào đến vụ kiện?
Phán quyết này cho phép thẩm phán liên bang tự diễn giải đạo luật mơ hồ thay vì mặc định tuân theo cơ quan quản lý như CFTC, làm tăng tính bất định của tiến trình tố tụng.
Nguồn: CoinDesk
Nguồn: CoinDesk.
